Contact Us

Fill in the contact form opposite and we will get back to you shortly. Alternatively use the contact details listed below
02921 845852
wcrc@cardiff.ac.uk
Wales Cancer Research Centre,
Room 1TB2 31,
First Floor Main Building,
University Hospital of Wales,
Cardiff, CF14 4XN
Newyddion
19 Nov

Prosiect £400k i wella canlyniadau i gleifion sydd â thueddiad prin i ddatblygu canser y coluddyn

Laura Thomas yn y labordi

Cyflogwyd Dr Laura Thomas yn Gymrawd Ymchwil gan Ganolfan Ymchwil Canser Cymru yn 2018. Gwnaethom gael sgwrs gyda hi i gael rhagor o wybodaeth am ei gwaith ers iddi sicrhau cymorth gan raglen ACCELERATE drwy ei Chyflymydd Arloesedd Clinigol (CIA), mewn partneriaeth â Cellesce Ltd tuag at brosiect gwerth £400k i ddatblygu ei hymchwil ymhellach.

Mae’r Grŵp Ymchwil Syndromau Tiwmor a Etifeddir, yn y Ganolfan Canser a Geneteg ym Mhrifysgol Caerdydd, yn archwilio sut i wella canlyniadau i gleifion sydd â rhagdueddiad prin i ddatblygu canser y coluddyn. Mae gan gleifion sydd â’r syndromau polyposis yn y teulu; “FAP” a “MAP”, fwtaniad genetig, sy’n golygu eu bod yn datblygu nifer fawr o dyfiannau bach yn eu coluddion, o’r enw polypau. Mae’n debygol y bydd y rhai o’r rhain yn datblygu’n ganser. Yn wir, mae eu risg o ddatblygu canser y coluddyn yn ystod eu bywydau bron yn 100%.

Yn aml, tynnir y coluddyn mawr o gleifion sydd â’r mwtaniadau hyn pan fyddant ar ddiwedd eu harddegau, er mwyn osgoi’r tebygolrwydd o ddatblygu canser y coluddyn. Mae goblygiadau iechyd gydol oes yn gysylltiedig â thynnu’r coluddyn mawr. Bydd y cleifion hyn yn parhau mewn risg uchel o ddatblygu canser mewn mannau eraill o’u coluddyn, sy’n fwy anodd ei drin gyda llawdriniaeth. Mae gwaith Laura’n canolbwyntio ar ffyrdd y gallwn atal neu drin polypau yn y grŵp risg uchel hwn o gleifion ac yn y cleifion hynny sydd â chanserau ysbeidiol yn y coluddyn – y mae’r syndromau genetig hyn yn fodelau da ar eu cyfer.

Meddai Laura, “A minnau’n ymchwilydd cyn-glinigol, mae gennyf y fraint brin o allu cwrdd â’r cleifion rydym yn gweithio gyda’u meinweoedd. Mae’n rhyfeddol gweld yr ochr glinigol o bethau wrth i mi gael fy ngwahodd i endosgopïau i wylio biopsi yn cael ei gymryd i gael diagnosis. Rhoddir darn bach o’r biopsi i ni fynd ag ef yn ôl gyda ni i’r labordy i gynnal ein gwaith ymchwil.”

Caiff meinweoedd a roddir gan gleifion eu prosesu yn y labordy, ac mae’r celloedd dilynol yn cael eu meithrin mewn dysglau, lle maen nhw’n tyfu’n beli tri-dimensiwn (3D) o gelloedd sy’n copïo strwythur a bioleg y feinwe wreiddiol yn ofalus. Organoidau yw’r enw a roddir ar y rhain, neu “perfeddion bach iawn.” Yn y ffordd hon, gellir ehangu darn bach o ddeunydd biopsi â llaw, i gynnig digon o gopïau ar gyfer arbrofion ar raddfa fach. Y nod yw defnyddio’r model hon, i gynrychioli’r hyn sy’n digwydd yn y corff yn union, i astudio’r genynnau sy’n rhan o dwf polyp.

Mae’n cymryd amser i dyfu organoidau â llaw, ac mae’n golygu llawer o waith. Efallai y bydd angen nifer fawr o organoidau at rai dibenion. Mae Cellesce, sef cwmni biodechnoleg sy’n deillio o gydweithio rhwng peirianwyr ym Mhrifysgol Caerfaddon a biolegwyr o Brifysgol Caerdydd, wedi datblygu bio-broses unigryw i dyfu organoidau ar raddfa ddiwydiannol. Bydd hyn yn galluogi cwmnïau fferyllol, er enghraifft, i’w defnyddio wrth ddarganfod cyffuriau, er mwyn nodi triniaethau penodol i helpu cleifion FAP a MAP. Gellir sgrinio nifer o driniaethau posibl yn y ffordd hon i nodi pa un sy’n cael yr effaith fwyaf ar y celloedd tiwmor, ac a fyddai o fudd posibl i gleifion.

Tîm Laura yw’r cyntaf yn y byd i astudio dilyniant genetig polypau yn gynhwysfawr yn y coluddyn bach mewn cleifion sydd â MAP a FAP. Maen nhw’n arwain y ffordd yn fyd-eang ac yn rhoi Cymru ar y map yn eu hymdrechion i wella bywydau cleifion sydd â’r mwtaniadau hyn.

Yn y dyfodol, bydd y tîm yn cryfhau eu cysylltiadau â’r diwydiant yng Nghymru drwy eu partneriaeth â Cellesce, i ddatblygu modelau organoidau y gellir sicrhau eu bod ar gael yn fasnachol, ar raddfa, i ymchwilwyr a chwmnïau eraill sy’n gweithio yn y maes hwn. Yn ogystal â chael gwybodaeth bellach am achosion genetig polypau a strategaethau ar gyfer triniaethau, mae Dr Thomas a’i thîm hefyd yn arwain yr astudiaethau rhyngwladol fwyaf o glefydau dwodenol, gan ddilyn cleifion â MAP i ganfod pryd a sut maen nhw’n datblygu polypau a chanser. Bydd hyn yn helpu i bennu’r amseroedd a’r dulliau goruchwylio ac ymyriadau llawfeddygol priodol ar gyfer eu clefyd, er mwyn helpu i atal canser.

Ariennir Accelerate yn rhannol gan Gronfa Datblygu Ranbarthol Ewrop. I gael rhagor o wybodaeth, ewch i: lshubwales.com/accelerate